Home / Fochteloërveen / Actueel /
Meer paren, maar minder broedsucces kraanvogels


In 2014 is het aantal paren in het FochteloŽrveen gegroeid naar negen paar (tegenover vijf in 2013). Zeven paren bouwen een nest. Zes paren krijgen 8 jongen en daarvan is er 1 vliegvlug geworden. Zeker is dat 5 kuikens in de leeftijd van 7-12 weken zijn verdwenen. Dat is opmerkelijk. Met 0,1 kuiken per broedpaar is het broedresultaat dit jaar ronduit slecht. Alleen het droge jaar met de brand in 2011 scoorde minder met 0 kuikens.

Trouwe torenwachters
Vijf personen volgen de kraanvogels op afstand, veelal vanuit de grote uitkijktoren in het Plantsoen, waardoor er veel informatie voorhanden is. Kraanvogelkuikens worden geteld met de telescoop vanaf de geboorte. Belangrijke informatie wordt
vaak dezelfde dag nog uitgewisseld. Als een nest is mislukt, wordt een nestbezoek gepland om de oorzaak te achterhalen. Daarom is geregeld tot op de dag nauwkeurig bekend wat er is misgegaan.


Bijna vliegvlug kuiken en ouder vluchten na verstoring door wandelaars in het foerageergebied

Verstoring van kraanvogel, vos en mens
Het aantal paren kraanvogels in het FochteloŽrveen groeit, maar de territoria worden kleiner. In het voorjaar wordt terrein afgesnoept door nieuwe paren. Groepjes vrijgezellen en nieuwe paren zitten geregeld in de territoria van de broedparen. Ouders gaan in 2014 zelfs van het nest om indringers te verjagen. Ook als er kuikens zijn, komt het voor dat beide ouders achter de indringers aanzitten. Normaal gaat ťťn van de ouders er met het jong vandoor, terwijl de ander verjaagt. De concurrentie en het aantal nieuwe paren wordt groter en dus ook de invloed ervan. Al die onrust trekt weer predatoren aan. Nieuwe paren landen soms bijna letterlijk op de vaste bewoners. Twee broedparen zijn zelfs uit een deel van het territorium verjaagd door andere kraanvogels. 

Eťn klein kuiken sterft omdat een vos met welpen zich in een kade vestigt op 40 meter afstand van het nest, op de dag van uitkomst. Een ongelukkige samenloop van omstandigheden. De ouders verlaten het nest en het kuiken met de eischaal ligt er naast in het water.


Dood kuiken, gestorven omdat vossenwelpen zich vestigen naast het nest. 7 juni 2014

Van ťťn kuiken van een nieuw broedpaar is niet exact bekend wanneer het is gestorven, maar waarschijnlijk is het maar een paar weken oud geworden. Janco Mulder ziet op 30 juni twee kuikens van 7 weken oud van een ander nieuw broedpaar. Het grote kuiken loopt zo in de bek van een vos. Het kleine kuiken heeft een groeiachterstand en heeft de pech dat het op de leeftijd van 12 weken wordt gegrepen. Normaal had dit kuiken allang moeten vliegen.

Nog een paar met twee kuikens verliest een kuiken van 10 weken oud. De week voordat het kuiken hier verdwijnt, is er een paar keer verstoring door wandelaars. Omdat het wandelpad niet wordt afgesloten, lopen nietsvermoedende wandelaars door het foerageergebied van kraanvogels. Gevolg: paniek! Ouders met kuikens vluchten en verliezen elkaar uit het oog. Op 27 juni duurt het een uur voordat het kuiken weer terug is bij zijn ouders. Net voordat het jong verdwijnt, is er weer verstoring door een wandelaar.

Nog twee andere kraanvogelfamilies verliezen hun jongen van 7 en 11 weken oud. Volwassen kraanvogels zijn prima in staat vossen te verjagen, maar als een kuiken er alleen voor staat, is het kansloos. In het hele natuurgebied is meer verstoring gekomen door mensen dan voorheen. De sterk toegenomen recreatiedruk heeft tot gevolg dat er mensen zijn die het gebied in steken. Geregeld is dat niet eens bewust, maar omdat borden ontbreken of omdat het gebied toegankelijk is geworden door projecten die zijn uitgevoerd.


Wandelaars zorgen voor paniek. Ouders en kuikens drukken zich en vluchten. Als de jongen en ouders elkaar uit het oog verliezen, zijn ze kwetsbaar. 27 juni 2014

BarriŤres voor kuikens
De natuurprojecten die zijn uitgevoerd, hebben voor kleddernatte en veilige broedplaatsen gezorgd. Als de kuikens worden geboren, zitten ze veilig en eten de eerste weken insecten in de buurt van het ouderlijke nest. Na een maand wordt er
gefoerageerd in het veen, maar ook op extensief grasland, slootwal, akker of bosrand. Foerageergebied is er zat, maar vaak moeilijk te bereiken voor kuikens. In het veen beperken vaarten, wijken, wegen, drukke wandel- en fietspaden, rasters maar ook andere kraanvogelparen, vossen en vooral mensen de bewegingsvrijheid.

In 2014 zit de helft van de paren "opgesloten" in het veen. Natuurlijk is daar eten. Er zijn zelfs periodes van overvloed: met heikikkers in april, libellen in mei of blauwe bessen in juli. Daarnaast zijn er ook periodes dat er (op het oog) veel minder te eten is. Sowieso is door de vernatting in het hoogveen het aantal grote prooien als hagedissen en muizen sterk afgenomen. Mogelijk verklaart dat waarom soms ťťn van de ouders het gebied uitvliegt om te eten, terwijl de ander met kuiken achterblijft. Paren die in de randzone foerageren, doen dat niet. Eind juli vallen veel plassen droog en worden families kwetsbaar omdat er geen veilige slaapplaats meer is.  

Positieve en negatieve ontwikkelingen
De positieve ontwikkelingen in het veen staan buiten kijf. Ze zijn voor de meeste soorten goed. Niet alles wat er verandert, is echter positief. Tegenwoordig moet iedereen iets van het natuurgebied.

In de lucht blijft de verstoring maar toenemen door vliegtuigen van Eelde, helikopters en luchtballonnen. Het is al een paar keer voorgekomen dat kraanvogels letterlijk uit het gebied zijn weggejaagd. Voor kwalificerende ganzensoorten geldt hetzelfde. Dit is te gek voor woorden in een Natura 2000-gebied dat is aangewezen als SPA (special protected area) onder de Vogelrichtlijn en stiltegebied.

Op de grond is de recreatiedruk enorm toegenomen. Dit vraagt om betere zonering. De FochteloŽrveenweg moet autoluw worden. Nu loopt hij dwars door broed- en foerageergebied van kraanvogels, dassen, slangen, enzovoort. Slangen zijn aan beide kanten van de weg al bijna verdwenen o.a. door de vele verkeersslachtoffers. De weg is er nog steeds, sterker nog: de gemeente kiest voor nieuw asfalt, zodat er nog meer verkeer over kan. 

Beter beschermen noodzakelijk voor duurzaam effect
Dit alles is tegenstrijdig met de rust en kwaliteit die beleidsmakers die iets te vertellen hebben over het gebied, zeggen na te streven. Aan de ene kant ontstaat nieuwe ruimte voor bijzondere soorten, aan de andere kant komen - niet zelden dezelfde soorten - in de verdrukking.

Conclusie: de bescherming is onder de maat. Het beheerplan is een instrument waarmee beheerders, provincies en gemeentes aan de slag kunnen en moeten om de bedreigingen terug te dringen en het gebied de duurzame aandacht en bescherming te geven die het verdient!



delen






contact
tags
Bureau De Kraanvogel
FochteloŽrveen 10
8428 RR Fochteloo
0516-588589
Het Waait
Twelloseweg 10a
7439 AS Steenenkamer
0570-618989