Home / Fochteloërveen / Actueel /
Inrichting vordert, bescherming schiet tekort


De projecten landinrichting FochteloŽrveen en Dutch Crane Resort zijn een succes en leveren een grote bijdrage aan de kwaliteit van het robuuste wetland. De projecten zijn klaar in 2013 en door de ingrepen wordt water langzaam afgevoerd. In de randzone zijn plassen gekomen en kunnen watervogels rusten en slapen.

En zo hoort het. Het FochteloŽrveen is een Vogelrichtlijngebied waar zes niet-broedvogels een speciale bescherming genieten.

In het najaar en winter verblijven er honderden zwanen, duizenden eenden en tienduizenden ganzen. Door de landinrichting nemen de aantallen verder toe.

Ganzen komen massaal in oktober 2013
Tussen het veen en de intensieve landbouwgronden is een bufferzone gekomen met extensief grasland. Hier zijn sloten en wijken gedempt en nieuwe plassen gegraven en dat trekt allerlei watervogels. Qua inrichting is er veel veranderd en profiteert de natuur. Veel doortrekkers uit het hoge noorden komen hier om te slapen of om bij te tanken en trekken dan verder.

Dat is ook de reden dat het gebied is aangewezen als speciaal beschermd gebied voor vogels: een schakel binnen de Europese trekwegen. Toendrarietganzen vliegen in het najaar met duizenden tegelijk naar het FochteloŽrveen, waarschijnlijk rechtstreeks. In 2013 zijn de winterganzen extreem vroeg en worden er in oktober maar liefst aantallen van 16.000 waargenomen.

Afgelopen week verstoring door helikopter, vliegtuigen en luchtballon
Prachtige ontwikkelingen die steeds weer een nieuw kroontje zetten op de investeringen in dit unieke gebied. Een schril contrast hiermee vormt de bescherming, die ernstig tekort schiet. Veranderingen in de regio op het gebied van de luchtvaart zorgen voor steeds meer onrust.

Ter illustratie beschrijven we een aantal waargenomen verstoringen, net voor en in de week waarin de ganzen massaal arriveren. Bedenk hierbij dat het werkelijke aantal verstoringen veel groter is, omdat maar een fractie van de dag wordt gekeken.

Op 26 september vliegt een legervliegtuig langdurig rondjes boven het veengebied. Kleine groepen ganzen worden telkens weer opgejaagd. De kraanvogelfamilie met jong op de Tachtig Bunder vertrekt van de vaste foerageerplaats en komt pas vier dagen later terug.

Lawaaierig legervliegtuig draait langdurig rondjes laag boven het wetland, 26 september 2013

Transavia vliegtuig op de aanvliegroute Eelde laag boven het wetland, 26 september 2013, ook hierdoor worden ganzen opgestoten

Transavia vliegtuig op de aanvliegroute zit vaak laag, waardoor grote groepen ganzen worden opgestoten, 2 oktober 2013

Op 3 oktober wordt een private rode helikopter gesignaleerd, die op grote hoogte duizenden ganzen op de Tachtig Bunder opjaagt. Op de aanvliegroute Eelde is opnieuw voor de derde maal in een week tijd een groot vliegtuig verantwoordelijk voor verstoring van groepen kol- en toendrarietganzen.

Transavia toestel op de aanvliegroute Eelde en de verstoring van ganzen, 3 oktober 2013

Transavia toestel polder Ravenswoud en de verstoring op 3 oktober 2013

Op 5 oktober raakt een luchtballon in het Compagnonsveld bijna de grond. Ganzen zitten geconcentreerd rond de slaapplaats FochteloŽrveen. De luchtballon jaagt vele duizenden ganzen op uit het Compagnonsveld, tot aan de polder Ravenswoud. Een deel vliegt naar de Jonkerswijk en keert pas na een uur terug in de polder Ravenswoud. Een ander deel blijft tot een uur! onrustig rondvliegen.

De volgende dag zitten er geen ganzen meer op de plas in het Compagnonsveld. Verstoring maakt ganzen onrustig. Het leidt er onder meer toe dat ze in kleinere groepjes gaan zitten en op grotere afstand van doorgaande wegen. Bij een volgende verstoring vliegen ze sneller op, en/of kiezen ze voor alternatieve foerageerplaatsen. Bij dit alles gaat veel energie verloren (bedenk hierbij hoeveel kilometers ze al gevlogen hebben en hoe belangrijk het is om een echt rustige plek te hebben om bij te tanken!) waardoor meer gegeten moet worden. Het cumulatieve effect kan zijn dat ze de pleisterplaats verlaten.

Luchtballon landt naast Compagnonsveld en zorgt voor intensieve en langdurige verstoring van vele duizenden ganzen, 5 oktober 2013

Het zijn geen uitzonderingen meer want structureel worden kwalificerende vogels weggejaagd. Deze voorbeelden staan haaks op de doelstelling van een wetland, waarin de gasten niet moeten worden weggejaagd, maar juist opgevangen en verzorgd in de winter. Overigens speelt de problematiek niet alleen voor de gasten, ook de vaste bewoners van het FochteloŽrveen ondervinden in toenemende mate last van het vliegverkeer.

We melden twee incidenten met kraanvogels. Eťn vond plaats midden in de zomer, waarbij op 28 juli een luchtballon meerdere kraanvogelfamilies opjaagt, een ander in het broedseizoen waarbij een luchtballon vlak boven de grond vliegt in het territorium van een paar met kleine jongen (vastgelegd met cameraval).

Luchtruim sluiten voor verstoorders
De grafiek laat zien dat vanaf 2007 de verstoring door de luchtvaart is toegenomen. De aanvliegroute op Eelde loopt midden over het gebied en les- en sportvliegtuigen gebruiken het gebied voor onnodige vliegbewegingen. De meest intensieve verstoringen worden echter veroorzaakt door luchtballonnen en helikopters.

Waargenomen verstoringen tijdens ganzentellingen in 2007-oktober 2013

Er ligt een beheerplan FochteloŽrveen voor de periode 2009-2015, waarin de knelpunten zijn beschreven en doelen zijn vastgelegd. Voor kwalificerende vogels is als doelstelling geformuleerd: het tegengaan van verstoring in een periode van minder dan 6 jaar, te verwezenlijken door het gebied aan te wijzen als no fly area.

Hoewel voor alle Natura 2000 gebieden de verplichting bestaat een beheerplan op te stellen, is dit plan tot oktober 2013 nog steeds in conceptfase en is er in de praktijk niets veranderd. Werk aan de winkel dus in de nog resterende 2 jaar!

Aantal rietganzen en de waargenomen verstoringen september-oktober 2013

Het aantal ganzen in de gebieden met verstoring is sterk afgenomen. In het gebied met de verstoringen zaten vooral toendrarietganzen. Het aantal op de pleisterplaats is in een week tijd gehalveerd terwijl zonder verstoring het aantal in oktober oploopt.

De meeste kolganzen zaten in het foerageergebied zonder verstoring en dit aantal is afgelopen week verder toegenomen tot een recordaantal van 11.800 ganzen!



delen






contact
tags
Bureau De Kraanvogel
FochteloŽrveen 10
8428 RR Fochteloo
0516-588589
Het Waait
Twelloseweg 10a
7439 AS Steenenkamer
0570-618989